Właściwości drewna – gatunki polskie

Różnica pomiędzy poszczególnymi gatunkami drewna, to nie tylko kolor. To również inne właściwości fizyczne, takie jak twardość czy wrażliwość na wilgoć. Wszystkie te cechy drewna wpływają na to jaki jest komfort jego użytkowania, do czego dany gatunek się nadaje, jak elementy wykonane z określonego gatunku będą zachowywać się po latach. Przyjrzyjmy się zatem poszczególnym właściwościom fizycznym drewna. Dziś zajmiemy się drewnem polskim, gatunki egzotyczne drewna omówimy w kolejnym artykule.

Kolor drewna

Najbardziej charakterystyczna i widoczna gołym okiem cecha drewna – często jedyna, która niestety błędnie decyduje o wyborze materiału na podłogę czy elewacje. Wśród gatunków polskiego drewna wyróżniamy 6 głównych rodzajów zabarwienia:

  • drewno jasne – barwa bliska bieli – jodła, buk, świerk, grab, klon, osika, jawor
  • drewno czerwone – barwa w spektrum czerwonego – wiśnia, śliwa, modrzew, cis
  • drewno żółte – lekko ciemniejące z czasem – limba, brzoza
  • drewno zielone – grochodrzew
  • drewno brunatne – dąb, jesion
  • drewno ciemne – barwa zbliżona do ciemno brązowego lub czarnego – heban, orzech

Oczywiście, dzięki nowoczesnym lakierom i lakierobejcom możemy uzyskać niemalże dowolny odcień drewna – nie tylko polskiego, ale również egzotycznego.

Zmiana barwy drewna

Bondex Super Wood Stain

Bondex Super Wood Stain

Z czasem drewno ciemnieje. Nie każdy gatunek zmienia jednak barwę w ten sam sposób. Do gatunków, które  zmieniają kolor w dość ograniczonym stopniu (1-2 tony) należą buk, dąb, jesion, grab. Zmiana o 3-4 tony dotyczy  klonu, sosny, olchy, orzecha. Oczywiście, drewno zawsze można odświeżyć – zeszlifowanie warstwy lakieru i pomalowanie drewnianych elementów na nowo, dodaje połysku i podnosi intensywność koloru. Częstym mitem jest przekonanie, że olejowanie bądź lakierowanie zabezpiecza drewno przed zmianą koloru. Niestety tak nie jest. Zastosowanie nawet bardzo specjalistycznych środków (np. żelowa lazura Super Wood Stain Bondex czy olej Bondex Extreme Oil) mimo zabezpieczania drewna przed czynnikami UV nie zatrzymają procesu zmiany koloru samego drewna. Zastosowane w tych środkach filtry UV zabezpieczają przed zmianą koloru powłoki lakierowej, ale nie drewna.

Zeszlifowanie warstwy lakieru i pomalowanie drewnianych elementów na nowo, dodaje połysku i podnosi intensywność koloru.

Zeszlifowanie warstwy lakieru i pomalowanie drewnianych elementów na nowo, dodaje połysku i podnosi intensywność koloru.

Twardość drewna

Niezwykle ważna cecha drewna – zwłaszcza przy tych obszarach zastosowań, które mają być wysoce odporne na uszkodzenia mechaniczne (np. podłoga). Twardość drewna zależy nie tylko od jego gatunku, ale również od tego, kiedy zostało ścięte, ile czasu przeleżało, jak ułożone są włókna w przekroju (czy wzdłuż czy w poprzek). Twarde drewno będzie oczywiście bardziej odporne mechanicznie i rzadziej ulegnie odkształceniu (np. na wskutek jednostajnego nacisku). Z drugiej strony, twarde drewno jest mniej elastyczne i słabiej „pracuje”. Wybierając podłogi czy materiał na elewacje a nawet meble, warto mieć świadomość do jakiej grupy pod względem twardości należy dany gatunek. O ile np. olcha czy sosna mogą stanowić dobry materiał na podłogę w miejscach mniej użytkowanych (np. sypialnia), to już do przedpokoju czy w miejscach użyteczności publicznej pod uwagę można brać jedynie twarde gatunki drewna (jak buk, jesion, grab).

Z polskich gatunków drewna, do najbardziej miękkich zalicza się limba, topola, świerk, jodła. Sosna, brzoza i lipa należą do gatunków miękkich, dąb i orzech do średnich, a jesion i grab do bardzo twardych.

Twardość drewna zależy nie tylko od jego gatunku, ale również od tego, kiedy zostało ścięte.

Twardość drewna zależy nie tylko od jego gatunku, ale również od tego, kiedy zostało ścięte.

Wrażliwość drewna na wilgoć

Drewno to materiał higroskopijny. Oznacza to, że jest w stanie wchłaniać i gromadzić wilgoć oraz ją oddawać. Powoduje to pęcznienie drewna (przy gromadzeniu wilgoci) i jego kurczenie się (przy jej oddawaniu). Nie każde drewno gromadzi i oddaje wilgoć w takim samym stopniu. Niektóre gatunki są w stanie przyjąć większą wilgotność (i puchną bardziej) a inne „pracują” w niewielkim stopniu. Dla celów wnętrzarskich i budowlanych ma to duże znaczenie, gdyż od tego, jak mocno drewno może pracować zależy to, jak będzie zachowywać się w czasie użytkowania. W przypadku mebli czy elementów dekoracyjnych, to jak bardzo drewno spuchnie na wskutek podniesienia się wilgotności nie ma aż takiego znaczenia, ale jeśli chcemy mieć dobrze dopasowaną podłogę, to wybór mocno pracujących gatunków może zaowocować tym, że parkiet nagle latem spuchnie z jednej strony tak, że klepki zaczną wystawać ponad poziom parkietu. Do gatunków, które mają niski współczynnik pęcznienia i kurczliwości należą grusza i dąb (tak chętnie wybierany na parkiety dzięki właśnie tej właściwości). Mocno kurczą się za to takie gatunki jak brzoza, buk, jesion, orzech.

Inne cechy fizyczne drewna

Poza powyższymi cechami, do właściwości fizycznych drewna zalicza się też wilgotność czy zapach. Niektóre gatunki drewna – zwłaszcza egzotycznego – przez obecność eterycznych i intensywnych w zapachu olejków mogą dodać pomieszczeniu zupełnie nowego charakteru. W miarę starzenia się drewna, takie cechy jak wilgotność czy zapach tracą na znaczeniu – drewno wysycha a zapach się ulatnia.

Jeden komentarz

  1. Twardość to nie właściwość fizyczna, a mechaniczna, a zapach właściwość chemiczna, ponieważ zależy od związków chemicznych zawartych w drewnie (jak terpeny i kalafonia w sośnie zwyczajnej Pinus sylvestris L.). Wielkość pęcznienia i kurczenia się drewna w przypadku zastosowania na podłogi nie jest cechą aż tak istotną, ponieważ każdy kto układał choćby panele wie, że zostawia się odpowiednie dylatacje przy ścianach w których to właśnie ma się „zmieścić” to co napęcznieje.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *